​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​شرکت پترو کیمیا صنعت کویر یزد (سه​​​​​​​امی خاص)

صنعت نفت ایران

 

صنعت نفت ایران

 

صنعت نفت ایران یکی از اولین تولید کنندگان نفت در جهان است.در سال ۲۰۰۱ ایران چهارمین تولیدکنندهٔ بزرگ نفت خام جهان بود.طبق برآوردهای مجلهٔ نفت و گاز، تا ژانویهٔ ۲۰۱۱ ذخایر قطعی نفت ایران در حدود ۱۳۷ میلیارد بشکه بود، که حدود ۱۰٪ از مجموع ذخایر جهان است، همچنین ایران دارای ۱٬۰۴۵ تریلیون فوت مکعب ذخایر گاز طبیعی می‌باشد، که حدود ۱۶٪ از ذخایر جهان است. تولیدات نفت و گاز ایران شامل گاز مایع، نفت کوره، گازوئیل، نفت سفید، بنزین و نفتا می‌شود.

 

در دوران هخامنشیان نفت ایران در حوالی شوش استخراج میشده است. از عهد ساسانی به بعد صنعت نفت ایران بیشتر از منابع باکو استخراج میشده و به مناطق مختلف صادر میشده است. نفت چراغ و قیر و روغن سیاه برای مالیدن بر روی دمل و نفت خام برای مالیدن بر روی شترها جهت جلوگیری از انگلهای پوستی از محصولات نفت بوده اند که در دوران باستان و میانه صادر میشده اند. از اوایل قرن نوزدهم حکومت قاجار ارتباط خود را با مناطق آسیای میانه از دست داد و در ۱۸۰۶ روسها منطقه را اشغال کردند و پس از جنگ اول ایران و روس طبق معاهده گلستان باکو از ایران جدا شد و منابع نفت آن بدست روسیه افتاد. در اوایل قرن بیستم میلادی زمین شناسان اروپایی با خواندن تواریخ تخمین میزدند که نفت زیادی در خوزستان باشد و این باعث بسته شدن قرارداد دارسی و شروع تولید نفت در قرن بیستم شد.

 

وزارت نفت ایران نظارت بر تولید و فروش محصولات نفتی را از طریق چهار شرکت برعهده دارد. شرکت ملی نفت ایران تولید نفت خام، گاز طبیعی و میعانات گازی را برعهده دارد. شرکت ملی گاز ایران توزیع و انتقال گاز . شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران که مدیریت بر پالایش و فروش محصولات آن در داخل کشور را برعهده دارد.

پنجم خرداد ماه سالروز اولین فوران نفت در ایران و خاورمیانه است. 110 سال پیش در چنین روزی، فوران نفت از چاه شماره یک مسجد سلیمان آغاز شد.

در ساعت 4 صبح پنجم خرداد 1287، سرانجام پس از یک سال تلاش بی وقفه و حفر چاه در نقاط مختلف ایران از جمله "چیا سرخ" کرمانشاه (8 نوامبر 1902) و چاه های شماره یک و دو شاردین و سرانجام حفاری چاه شماره یک مسجد سلیمان در منطقه نفتون که در 22 ژانویه 1908 آغاز و در 26 ماه مه 1908 برابر با پنجم خرداد 1287 هجری شمسی به فوران نفت در ساعت 4 صبح از عمق 1180 فوتی زمین انجامید، برای اولین بار در ایران و خاورمیانه، نفت کشف و استخراج شد.

اما فوران نفت چندان بدون مقدمه هم نبود: "از 10 روز قبل یعنی 25 اردیبهشت 1287 بوی گاز استشمام شد. بوی گاز بی نهایت زننده بود و یک لحظه فضا از بوی آن پر شد. هنوز آسمان تاریک بود و ستارگان می درخشیدند. نفت با صدایی مهیب و با شکوهی خاص با ارتفاع یک صد فوت فواره می زد. به سرعت گودالی عمیق و بزرگ کنده شد تا نفت چاه دیوانه در آن جا داده شود.

 

رینولدز استرالیایی که به عنوان سرمهندس برای ویلیام ناکس دارسی کار می کرد، موفقیت خود را مدیون چند خصیصه بود، از جمله تسلط به زمین شناسی، آشنایی با زبان فارسی که سبب شده بود ارتباط خوبی با محلی ها پیدا کند و بالاخره مهارت در سوارکاری، که در نبود امکانات حمل و نقل و سختی مسیر، به او کمک می کرد. 

ژرژ برنالد رینولدز استرالیایی بود و تحصیللات خود را در رشته نفت از کالج مهندسی هندوستان به پایان رسانیده و در حقیقت زمین شاسی را نزد خود فراگرفته بود. او سوارکاری ماهر و به زبان فارسی آشنا بود و با زیردستان خود رفتاری شایسته داشت.

کشف نفت منشاء خدمات ارزنده بسیاری بود. آغاز استفاده از حمل و نقل موتوری، اولین دستگاه مولد برق، طرح ریزی اولین خط لوله حمل و جمع آوری نفت، اقدام برای واگذاری آبادان جهت ساخت پالایشگاه، ایجاد جاده از دارخزینه به مسجد سلیمان و احداث اولین محل سکونت نفتی ها در مسجد سلیمان و .."

صنعت نفت ایران اکنون و در حالی که بیش از یک قرن از تولدش می گذرد، بر آن است تا نخستین موزه نفت را در شهر مسجد سلیمان به عنوان اولین منبع و مبداء صنعت عظیم نفت ایران پایه گذاری کند.

بدون شک حفظ و حراست از تاریخ و دستاوردهای یک ملت وظیفه ای است که هر یک از ما به سهم خویش بر عهده داریم و امید است "موزه و اسناد صنعت نفت ایران" گامی تاریخی و حرکتی اثرگذار در این مسیر باش.

 

صنعت نفت ایران

صنعت نفت ایران